Voor de evaluatie van een kunstwerk is de
interventie van een kunstexpert nodig. Hoewel deze gebruik maakt van
instrumenten die ook voor het grote publiek toegankelijk zijn
(prijscourant en andere sites gespecialiseerd in het geven van
verkoopresultaten van veilingen) is alleen hij in staat om de
door de databank geleverde informatie te interpreteren. Hoe
knap hij ook is, een kunsthistoricus die geen ervaring heeft
met kunstevaluatie is even onkundig als jan en alleman voor het
geven van advies in deze materie. Anderzijds is het ook zo dat
een marktdeskundige zonder enige kennis van de
kunstgeschiedenis ook geen oordeel kan geven over het relatieve
belang van een kunstwerk. Het gevaar bestaat dan dat hij de
kwaliteiten ervan overschat of onderschat.
De expert kan hetzij de handelswaarde/verkoopwaarde van het werk hetzij de verzekeringswaarde
oftewel de reconstitutiewaarde ervan onderzoeken. De
handelswaarde stemt overeen met de prijs die men op een bepaald
moment zou krijgen voor de verkoop van het werk op de
kunstmarkt terwijl de verzekeringswaarde eerder overeenstemt
met wat men zou moeten betalen in de kunstwereld om een
vergelijkbaar werk te kopen onder normale koopvoorwaarden, dat
wil zeggen zonder hierbij noodzakelijk een goede zaak te doen.
Bij een evaluatie van hetzij de
handelswaarde hetzij de verzekeringswaarde mag men nooit uit
het oog verliezen dat het hier eerder om een aanwijzing gaat dan
om de exacte ‘Waarheid’. De waardeschatting is
immers geen exacte wetenschap, maar eerder een speculatieve
aangelegenheid. Men moet het voorgestelde bedrag dan ook zien
als een redelijke gemiddelde prijs. De term
‘schatting’ drukt hier goed de factor van het
onbekende uit die hierin besloten ligt.
De waardeschatting heeft steeds te maken
met een geografische of tijdelijke markt. De evaluatie geldt
dus alleen binnen deze grenzen. Het is natuurlijk belangrijk voor de eigenaar
om een expert te kiezen die in staat is te bepalen welke waarde
het werk heeft op de markt die het meest waardering heeft voor
dit werk. Een plaatselijk expert zal immers niet altijd het
belang onderkennen van een werk dat hij maar vluchtig bekijkt.
Men kan beter kiezen voor een expertisekantoor met een
documentatiecentrum deze naam waardig… Tot slot is ook de
kunstmarkt, net als alle andere markten, onderhevig aan
marktschommelingen en dient men regelmatig zijn evaluaties te
herzien, minstens om de vijf jaar. Het is immers niet in het
belang van de verzamelaar om oververzekerd te zijn, waardoor
hij te hoge premies betaalt, noch onderverzekerd te zijn, omdat
hij dan het risico loopt slechts gedeeltelijk vergoed te worden
voor een schadegeval.
Henry Bounameaux is licenciaat in de Rechten en in
Kunstgeschiedenis en Archeologie. Hij is Secretaris Generaal
van de Belgische Kamer van Deskundigen in Kunstwerken en lector
aan de Université Libre de Bruxelles. Hij staat ter uwer
beschikking voor advies over taxatie van kunstwerken.
