Tal van schilderijen hebben geen handtekening. Men moet ze dan aan een kunstenaar toeschrijven, er een auteurschap aan toekennen. Als dit onmogelijk is spreekt men van een anoniem kunstenaar en preciseert men de eeuw en de school (bijv.: Vlaamse school, XVIde eeuw). Vaak kan men echter toch een band met een kunstenaar vaststellen. De ene keer staat deze band vast en dan zegt men dat het werk ‘van’ of ‘door’ Rubens is. De andere keer is deze band minder zeker. Als een lichte twijfel blijft bestaan, zegt men dat het werk ‘toegeschreven’ wordt aan Rubens. Als men oordeelt dat het werk niet van de meester is, maar van één van zijn leerlingen, dan spreekt men van ‘het atelier van’ Rubens. Als men denkt dat de band minder strikt is, dat wil zeggen dat het schilderij dateert uit de periode van de meester en door hem geïnspireerd werd, maar toch niet van hem of van zijn atelier is, dan spreekt men van de ‘entourage van’ Rubens of nog van ‘een navolger’ van Rubens. Als het werk ten slotte dateert uit een periode na Rubens (en soms met een verschil van verschillende eeuwen) dan spreekt men van een schilderij ‘in de stijl van’ of ‘volgens de wijze van’, of nog ‘naar’.

Dit mag dan allemaal heel duidelijk zijn, de beoordeling van de mate van verwantschap van de kunstenaar met het kunstwerk wordt hierdoor niet gemakkelijker. Toch staat hier veel op het spel: een werk dat als een werk van de hand van Rubens beschouwd wordt is oneindig veel meer waard dan een werk van zijn atelier en nog veel meer waard dan een werk ‘naar Rubens’. Door onkunde, oneerlijkheid en vaak min of meer een combinatie van beide, is het zeer gemakkelijk (veel gemakkelijker dan het plaatsen van een valse handtekening) te beslissen dat het werk niet van de entourage van Rubens is maar wel van de hand van de kunstenaar zelf.

In het geval van een aankoop, als de liefhebber zelf over onvoldoende kennis beschikt, moet hij vertrouwen stellen in de verkoper. Met andere woorden, de competentie en het professionalisme van de verkoper vormen de enige waarborg voor de koper. De 1ste raad die wij u geven is dat u zich richt tot een professional die bekend staat om zijn kennis binnen zijn activiteitendomein. Men gaat niet langs bij een brocanteur als men een Rubens wil kopen. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat alle Rubens-werken die te koop aangeboden worden door de ‘grote’ handelaars ook authentiek zijn. Maar de kans op een vergissing is hier toch veel kleiner. Deze raad geldt a fortiori ook voor de veilingzalen; hier kan men beter de identiteit van de zaaldeskundige trachten te achterhalen alvorens eender welk bod te doen. Kwestie van zware ontgoochelingen te voorkomen. De beste raad die wij u hier kunnen geven is u nooit tevreden te stellen met het advies van alleen de verkoper, tenzij hij zijn bewering kan staven met stevige argumenten (een dossier opgesteld door een algemeen erkend kunsthistoricus of een gunstig advies van een autoriteit op dit vlak, die bekend is om zijn onafhankelijkheid ten aanzien van de handelaar). Als de verkoper alleen maar argumenten van autoriteit aanhaalt (het is een Rubens omdat ik hier absoluut van overtuigd ben), moet u niet aarzelen om u tot een onafhankelijke derde te richten of… om van de koop af te zien!

Wie het heeft over vervalsingen denkt hierbij natuurlijk aan schilderijen waarmee ‘geknoeid’ werd, of die zelfs volledig vervalst werden. Van het ‘verbeterd’ schilderij, waaraan één of meerdere personages toegevoegd werden, tot aan een echt antiek schilderij, waarop een valse handtekening geplaatst werd; het scala mogelijkheden is groot. Sommige vervalsingen zijn duidelijk zichtbaar, andere zijn bijna niet te ontdekken. Met een beetje oefening kan men een aantal manipulaties herkennen. Een grote klassieker is ongetwijfeld de valse handtekening die boven op de gecraqueleerde schilderlaag geplaatst wordt: als de handtekening authentiek geweest zou zijn, zou zij verouderd zijn samen met de rest van de verflaag en zou ze dus ook gecraqueleerd zijn. Opgelet echter! Niet alle valse handtekeningen wijzen ook op valse schilderijen. Het is goed mogelijk dat een schilderij zonder handtekening a posteriori een valse handtekening krijgt die wel degelijk overeenstemt met de identiteit van de maker van het kunstwerk. Deze handtekening werd dan geplaatst om een potentiële koper beter te overtuigen! Hoed u ook voor allerlei randelementen die soms de koper in verwarring willen brengen: oude etiketten op de rug van het schilderij die de authenticiteit ervan moeten voorwenden, uitgevonden collectiezegels enz. Een verkeerd gerestaureerd schilderij kan ten slotte ook niet meer als authentiek beschouwd worden.

Bounameaux bvba helpt u bij het expertiseren van een kunstwerk. Aarzel niet met ons contact op te nemen. Wij behandelen uw verzoek op volstrekt vertrouwelijke wijze.



verkopen van een kunstwerk aankopen van een kunstwerk taxatie van een kunstwerk expertise van een kunstwerk henry bounameaux praktische tips linken contact
		Tal van schilderijen hebben geen handtekening. Men moet ze dan aan een kunstenaar toeschrijven, er een auteurschap aan toekennen. Als dit onmogelijk is spreekt men van een anoniem kunstenaar en preciseert men de eeuw en de school (bijv.: Vlaamse school, XVIde eeuw). Vaak kan men echter toch een band met een kunstenaar vaststellen. De ene keer staat deze band vast en dan zegt men dat het werk ‘van’ of ‘door’ Rubens is. De andere keer is deze band minder zeker. Als een lichte twijfel blijft bestaan, zegt men dat het werk ‘toegeschreven’ wordt aan Rubens. Als men oordeelt dat het werk niet van de meester is, maar van één van zijn leerlingen, dan spreekt men van ‘het atelier van’ Rubens. Als men denkt dat de band minder strikt is, dat wil zeggen dat het schilderij dateert uit de periode van de meester en door hem geïnspireerd werd, maar toch niet van hem of van zijn atelier is, dan spreekt men van de ‘entourage van’ Rubens of nog van ‘een navolger’ van Rubens. Als het werk ten slotte dateert uit een periode na Rubens (en soms met een verschil van verschillende eeuwen) dan spreekt men van een schilderij ‘in de stijl van’ of ‘volgens de wijze van’, of nog ‘naar’. Dit mag dan allemaal heel duidelijk zijn, de beoordeling van de mate van verwantschap van de kunstenaar met het kunstwerk wordt hierdoor niet gemakkelijker. Toch staat hier veel op het spel: een werk dat als een werk van de hand van Rubens beschouwd wordt is oneindig veel meer waard dan een werk van zijn atelier en nog veel meer waard dan een werk ‘naar Rubens’. Door onkunde, oneerlijkheid en vaak min of meer een combinatie van beide, is het zeer gemakkelijk (veel gemakkelijker dan het plaatsen van een valse handtekening) te beslissen dat het werk niet van de entourage van Rubens is maar wel van de hand van de kunstenaar zelf. In het geval van een aankoop, als de liefhebber zelf over onvoldoende kennis beschikt, moet hij vertrouwen stellen in de verkoper. Met andere woorden, de competentie en het professionalisme van de verkoper vormen de enige waarborg voor de koper. De 1ste raad die wij u geven is dat u zich richt tot een professional die bekend staat om zijn kennis binnen zijn activiteitendomein. Men gaat niet langs bij een brocanteur als men een Rubens wil kopen. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat alle Rubens-werken die te koop aangeboden worden door de ‘grote’ handelaars ook authentiek zijn. Maar de kans op een vergissing is hier toch veel kleiner. Deze raad geldt a fortiori ook voor de veilingzalen; hier kan men beter de identiteit van de zaaldeskundige trachten te achterhalen alvorens eender welk bod te doen. Kwestie van zware ontgoochelingen te voorkomen. De beste raad die wij u hier kunnen geven is u nooit tevreden te stellen met het advies van alleen de verkoper, tenzij hij zijn bewering kan staven met stevige argumenten (een dossier opgesteld door een algemeen erkend kunsthistoricus of een gunstig advies van een autoriteit op dit vlak, die bekend is om zijn onafhankelijkheid ten aanzien van de handelaar). Als de verkoper alleen maar argumenten van autoriteit aanhaalt (het is een Rubens omdat ik hier absoluut van overtuigd ben), moet u niet aarzelen om u tot een onafhankelijke derde te richten of… om van de koop af te zien! Wie het heeft over vervalsingen denkt hierbij natuurlijk aan schilderijen waarmee ‘geknoeid’ werd, of die zelfs volledig vervalst werden. Van het ‘verbeterd’ schilderij, waaraan één of meerdere personages toegevoegd werden, tot aan een echt antiek schilderij, waarop een valse handtekening geplaatst werd; het scala mogelijkheden is groot. Sommige vervalsingen zijn duidelijk zichtbaar, andere zijn bijna niet te ontdekken. Met een beetje oefening kan men een aantal manipulaties herkennen. Een grote klassieker is ongetwijfeld de valse handtekening die boven op de gecraqueleerde schilderlaag geplaatst wordt: als de handtekening authentiek geweest zou zijn, zou zij verouderd zijn samen met de rest van de verflaag en zou ze dus ook gecraqueleerd zijn. Opgelet echter! Niet alle valse handtekeningen wijzen ook op valse schilderijen. Het is goed mogelijk dat een schilderij zonder handtekening a posteriori een valse handtekening krijgt die wel degelijk overeenstemt met de identiteit van de maker van het kunstwerk. Deze handtekening werd dan geplaatst om een potentiële koper beter te overtuigen! Hoed u ook voor allerlei randelementen die soms de koper in verwarring willen brengen: oude etiketten op de rug van het schilderij die de authenticiteit ervan moeten voorwenden, uitgevonden collectiezegels enz. Een verkeerd gerestaureerd schilderij kan ten slotte ook niet meer als authentiek beschouwd worden. Bounameaux bvba helpt u bij het expertiseren van een kunstwerk. Aarzel niet met ons contact op te nemen. Wij behandelen uw verzoek op volstrekt vertrouwelijke wijze.

	top